खडक बहादुर साउद : स्वयंसेवक शिक्षकदेखि शिक्षा, खेलकुद, समाजसेवा र मानवीय सेवामा समर्पित प्रेरणादायी व्यक्तित्वसम्मको यात्रा


धनगढी – समाज परिवर्तन ठूला योजना, ठूला भाषण वा ठूला पदबाट मात्र सम्भव हुँदैन। त्यसका लागि इमानदार श्रम, निरन्तरता, जिम्मेवारीबोध, ज्ञान, सीप र सेवाभाव आवश्यक हुन्छ। आफ्नो व्यक्तिगत जीवन र पेशागत जिम्मेवारीलाई मात्र केन्द्रमा नराखी शिक्षा, खेलकुद, बाल अधिकार, मानवीय सेवा, विपद् व्यवस्थापन, मेलमिलाप, सूचना प्रविधि तथा सामाजिक सचेतनाका क्षेत्रमा लामो समयदेखि सक्रिय रहँदै आएका खडक बहादुर साउद यस्तै कर्मशील, सेवामुखी र बहुआयामिक व्यक्तित्वका रूपमा परिचित छन्। वि.सं. २०३८ साल माघ ५ गते जन्मिएका साउदको स्थायी ठेगाना कृष्णपुर नगरपालिका-९, राजघाट, कञ्चनपुर हो भने हालको अस्थायी ठेगाना धनगढी उपमहानगरपालिका-१३, राधाकृष्ण टोल, कैलाली रहेको छ। गाउँको सामाजिक परिवेशबाट आफ्नो जीवनयात्रा सुरु गरेका उनले दुई दशकभन्दा बढी समय शिक्षा क्षेत्रमा बिताउँदै आफूले आर्जन गरेको ज्ञान, सीप, समय र अनुभवलाई विद्यार्थी, विद्यालय, समुदाय र समाजको हितमा प्रयोग गर्दै आएका छन्। उनको जीवनयात्रा एउटा शिक्षकको मात्र कथा होइन, यो संघर्षबाट अवसर सिर्जना गर्ने, अवसरलाई सेवामा बदल्ने र सेवामार्फत समाजमा सकारात्मक प्रभाव पार्ने निरन्तर यात्राको कथा हो।

साउदको शिक्षण यात्रा वि.सं. २०५९ साल मंसिर ५ गते श्री वीणा माध्यमिक विद्यालयमा सट्टा स्वयंसेवकका रूपमा सुरु भएको थियो। त्यतिबेला न ठूलो पद थियो, न पर्याप्त सुविधा, तर विद्यार्थीलाई पढाउने र विद्यालयलाई आफ्नो क्षमताअनुसार योगदान दिने दृढ इच्छा थियो। सीमित स्रोतसाधनका बीच स्वयंसेवकका रूपमा सुरु गरेको त्यो सानो पाइला नै उनको दुई दशकभन्दा लामो शिक्षण यात्राको आधार बन्यो। विद्यार्थीलाई कक्षाकोठामा पढाउने क्रममा उनले पाठ्यक्रम र पाठ्यपुस्तकको ज्ञान मात्र होइन, विद्यार्थीको क्षमता, कमजोरी, पारिवारिक अवस्था, सामाजिक परिवेश, अभिभावकको अपेक्षा र समुदायको आवश्यकता बुझ्ने अवसर पाए। यही अनुभवले उनलाई शिक्षण पेशालाई केवल रोजगारीको माध्यम नभई समाज निर्माणको महत्वपूर्ण आधारका रूपमा बुझ्न प्रेरित गर्यो। वि.सं. २०६५ साल भदौ १७ गते उनी श्री वीणा माध्यमिक विद्यालयमै अस्थायी शिक्षकका रूपमा कार्यरत भए। स्वयंसेवकबाट अस्थायी शिक्षक बन्नु उनका लागि निरन्तर मेहनत, धैर्य र पेशाप्रतिको प्रतिबद्धताको परिणाम थियो। त्यसपछि लामो समयसम्म शिक्षण पेशामा निरन्तर सक्रिय रहँदै अन्ततः वि.सं. २०७५ साल चैत २९ गते सोही विद्यालयमा स्थायी शिक्षकका रूपमा नियुक्त भए। स्वयंसेवकबाट अस्थायी र अस्थायीबाट स्थायी शिक्षकसम्मको यात्रा उनका लागि केवल व्यक्तिगत उपलब्धि थिएन; यो वर्षौंको संघर्ष, धैर्य, निरन्तरता र शिक्षण सेवाप्रतिको समर्पणको सम्मान थियो।

स्थायी शिक्षक बनेपछि पनि उनको सक्रियता कक्षाकोठामा मात्र सीमित रहेन। श्री वीणा माध्यमिक विद्यालयमा उनले इको शिक्षक, अतिरिक्त क्रियाकलाप संयोजक, खेल शिक्षक, फोकल शिक्षक, शिक्षक नायक, विद्यालय व्यवस्थापन समिति सदस्य, शिक्षक-अभिभावक संघ सदस्य तथा सह-लेखापाललगायत विभिन्न जिम्मेवारी निर्वाह गरे। यसले उनी विद्यार्थीलाई पाठ पढाउने शिक्षक मात्र नभई विद्यालयको शैक्षिक, अतिरिक्त क्रियाकलाप, खेलकुद, व्यवस्थापन र समुदायसँगको सम्बन्धमा समेत सक्रिय व्यक्तित्व रहेको देखाउँछ। उनको योगदानलाई श्री वीणा माध्यमिक विद्यालयले समेत औपचारिक रूपमा सम्मान गरेको थियो। वि.सं. २०७४/८/०३ गते विद्यालयले विद्यार्थीको पठनपाठन, विद्यार्थीलाई समाजमा शिक्षाको महत्वप्रति जागरुक गराउने कार्य तथा विद्यालयको उत्तरोत्तर प्रगतिमा पुर्याएको योगदानको उच्च कदर गर्दै रु. २ हजार दोस्रो त्रैमासिक पुरस्कारसहित प्रशंसा–पत्र प्रदान गरेको थियो। रकमभन्दा ठूलो कुरा त्यसमा जोडिएको सम्मान, विश्वास र उनको योगदानको संस्थागत स्वीकारोक्ति थियो। शिक्षकको वास्तविक उपलब्धि केवल तलब, पद वा नियुक्तिमा नभई आफूले पढाएका विद्यार्थीको भविष्यमा पार्न सक्ने सकारात्मक प्रभावमा हुन्छ भन्ने मान्यतालाई उनले आफ्नो यात्रामा निरन्तर व्यवहारमा उतार्दै आएका छन्। श्री वीणा माध्यमिक विद्यालयमा लामो समय सेवा गरेपछि वि.सं. २०८२ साल जेठ २१ गते साउद श्री पञ्चाधीन माध्यमिक विद्यालय, कृष्णपुर नगरपालिका-९, राजघाट, कञ्चनपुरमा सरुवा भए।

त्यहाँ उनले प्राथमिक तह तृतीय श्रेणीका स्थायी शिक्षकका रूपमा सेवा गर्नुका साथै विभिन्न समयमा खेल शिक्षक तथा कम्प्युटर शिक्षकको जिम्मेवारीसमेत निर्वाह गरे। नयाँ विद्यालय, नयाँ विद्यार्थी र नयाँ वातावरण भए पनि उनले आफ्नो लामो अनुभवलाई नयाँ जिम्मेवारीमा प्रयोग गर्दै विद्यालयको शैक्षिक तथा अतिरिक्त गतिविधिमा सक्रिय भूमिका निर्वाह गरे। श्री पञ्चाधीन माध्यमिक विद्यालयले पनि उनको योगदानको उच्च सम्मान गर्दै कदर-पत्र प्रदान गरेको छ। विद्यालयले उल्लेख गरेअनुसार उनले मिति २०८२/०२/२१ देखि २०८३/०४/२७ गतेसम्म प्राथमिक तह तृतीय श्रेणीमा स्थायी शिक्षक पदमा अविच्छिन्न कार्यरत रही विभिन्न समयमा खेल शिक्षक तथा कम्प्युटर शिक्षकका रूपमा समेत जिम्मेवारी निर्वाह गर्दै विद्यालयको समग्र शैक्षिक तथा भौतिक उन्नयनमा अविस्मरणीय योगदान पुर्याएका थिए। सोही योगदानको उच्च सम्मान गर्दै विद्यालयले कदरपत्र प्रदान गर्नुका साथै आगामी दिनमा पनि निरन्तर सहयोगको अपेक्षा राख्दै उनको सु-स्वास्थ्य, दीर्घायु र अनवरत समृद्धिको कामना गरेको छ। वि.सं. २०८३ साल साउन २७ गते श्री सरस्वती प्राथमिक विद्यालय, कापडी गाउँ, डडेलधुरामा सरुवा भएपछि साउदको शिक्षण यात्राको अर्को अध्याय सुरु भएको छ।

दुई दशकभन्दा बढीको अनुभव बोकेर नयाँ विद्यालयमा पुग्नु उनका लागि केवल कार्यस्थल परिवर्तन होइन, लामो समयदेखि आर्जन गरेको ज्ञान, सीप र अनुभव नयाँ पुस्तासँग बाँड्ने अर्को अवसर पनि हो। यद्यपि शिक्षा, खेलकुद, आइसीटी, बाल अधिकार, सामाजिक सेवा, मेलमिलाप र विपद् व्यवस्थापनजस्ता विभिन्न क्षेत्रमा अनुभव हासिल गरेका शिक्षकलाई उनको क्षमता र अनुभवअनुसार व्यापक रूपमा उपयोग गर्न सके स्थानीय सरकार, विद्यालय र समुदायका लागि अझ ठूलो उपलब्धि हुनसक्ने देखिन्छ। अनुभवी शिक्षक एउटा विद्यालयको मात्र सम्पत्ति होइन, उनी समाजकै सम्पत्ति हुन् भन्ने दृष्टिकोणबाट राज्य र स्थानीय तहले यस्ता जनशक्तिको क्षमता पहिचान गर्न आवश्यक देखिन्छ। खडक बहादुर साउदको व्यक्तित्वको अर्को महत्वपूर्ण पाटो खेलकुद हो। उनी सुदूरपश्चिम प्रदेश एथलेटिक्स संघ, धनगढी कार्यसमिति सदस्यका रूपमा वि.सं. २०८१ देखि आबद्ध छन् भने कञ्चनपुर जिल्ला एथलेटिक्स संघ, कञ्चनपुर कार्यसमिति सदस्यका रूपमा पनि जिम्मेवारी निर्वाह गर्दै आएका छन्। खेलकुदसँग उनको सम्बन्ध केवल पदमा सीमित छैन। उनले करिब २० वर्षदेखि राष्ट्रपति रनिङ सिल्ड प्रतियोगितामा पालिका, जिल्ला तथा प्रदेशस्तरीय निर्णायकका रूपमा भूमिका निर्वाह गरिसकेका छन्।

राष्ट्रिय एथलेटिक्स प्रतियोगितामा व्यवस्थापकको जिम्मेवारीसमेत सम्हालिसकेका छन्। खेलकुद प्रशिक्षक प्रशिक्षण टीओटी तालिम प्राप्त गरेका साउदका लागि खेलकुद केवल प्रतियोगिता जित्ने माध्यम होइन, विद्यार्थीमा अनुशासन, आत्मविश्वास, नेतृत्व क्षमता, प्रतिस्पर्धात्मक भावना, सहकार्य र स्वस्थ जीवनशैली विकास गर्ने महत्वपूर्ण माध्यम हो। उनको खेलकुदसम्बन्धी ज्ञान र क्षमतालाई अझ वैज्ञानिक तथा व्यवस्थित बनाउन उनले राष्ट्रिय खेलकुद संस्थान, नेपाल नेशनल इन्स्टिच्युट अफ स्पोर्ट्सद्वारा आयोजित ‘खेल विज्ञानका लागि प्रशिक्षकहरूको प्रशिक्षण’ अनलाइन कोर्ससमेत सफलतापूर्वक सम्पन्न गरेका छन्। उक्त अनलाइन प्रशिक्षण वि.सं. २०२६ मे १९ देखि २५ मे २०२६ सम्म सञ्चालन भएको थियो। उनले उक्त कोर्समा बी प्लस ग्रेड प्राप्त गरेका छन्। प्रमाणपत्रमा २०२६ मे २६ मिति उल्लेख गरिएको छ। प्रमाणपत्रमा उल्लेखित मूल्यांकनअनुसार बी प्लस ले ३.३ देखि ३.६९ सम्मको सीजिपिए तथा ७० देखि ७९.९९ प्रतिशतको श्रेणी जनाउँछ र यसलाई पहिलो डिभिजनका रूपमा उल्लेख गरिएको छ। लामो समयको व्यावहारिक खेलकुद अनुभवसँगै खेल विज्ञानसम्बन्धी औपचारिक प्रशिक्षण हासिल गर्नु उनको निरन्तर सिकाइको अर्को महत्वपूर्ण प्रमाण हो। शिक्षकका रूपमा विद्यार्थी र बालबालिकासँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएका साउदले सामाजिक क्षेत्रमा बाल अधिकार संरक्षणलाई समेत महत्वपूर्ण विषयका रूपमा अघि बढाए।

वि.सं. २०७१ देखि २०७२ सम्म गाउँ बाल अधिकार संरक्षण तथा सम्बर्द्धन उपसमिति, रैकवार बिचवा गाविसका संयोजकका रूपमा उनले जिम्मेवारी निर्वाह गरेका थिए। बालबालिकाको शिक्षा, सुरक्षा, संरक्षण, सम्मान र अधिकार सुनिश्चित गर्नु सभ्य समाजको दायित्व हो भन्ने मान्यतासहित सामाजिक नेतृत्वमार्फत बाल अधिकारका सवालमा काम गर्नु उनको सामाजिक चेतनाको महत्वपूर्ण पक्ष हो। शिक्षकको भूमिकासँगै बाल अधिकार संरक्षणमा सक्रिय हुनु उनको सेवाभावलाई अझ फराकिलो बनाउने काम थियो। उनको सामाजिक सेवाको यात्रामा नेपाल रेडक्रस सोसाइटीसँगको आबद्धता विशेष उल्लेखनीय छ। उनी नेपाल रेडक्रस सोसाइटीका आजीवन सदस्य हुन्। त्यस्तै नेपाल रेडक्रस सोसाइटी इन्द्रेणी उपशाखा कार्यसमिति सदस्यका रूपमा वि.सं. २०६७ देखि २०७९ सम्म चार कार्यकाल जिम्मेवारीमा रहे। एउटै सामाजिक संस्थामा चार कार्यकालसम्म निरन्तर रहेर काम गर्नु उनको सामाजिक प्रतिबद्धता, जिम्मेवारीबोध र सेवाभावको महत्वपूर्ण प्रमाण हो। रेडक्रससँग आबद्ध रहेकै क्रममा उनले ग्रेड अर्थात्  समुदायमा आधारित विपद् प्रतिकार्य सम्बन्धी तालिम समेत प्राप्त गरेका छन्। बाढी, पहिरो, आगलागी, दुर्घटना तथा अन्य संकटका समयमा समुदायस्तरबाट तत्काल सहयोग र प्रतिकार्य गर्न सक्ने जनशक्ति आवश्यक हुने भएकाले यस्तो तालिमले उनको सामाजिक सेवाको दायरालाई अझ व्यवहारिक र प्रभावकारी बनाएको छ। साउदको व्यक्तित्वको अर्को महत्वपूर्ण आयाम मेलमिलापकर्ता हो।

उनले कृष्णपुर नगरपालिकाबाट मेलमिलापकर्ता तालिम प्राप्त गर्नुका साथै मेलमिलाप परिषद्बाट उच्चस्तरीय मेलमिलापसम्बन्धी तालिमसमेत लिएका छन्। वि.सं. २०७१ सालमा कञ्चनपुर जिल्ला अदालतमा सूचीकृत मेलमिलापकर्ता बनेका उनले १० वर्षभन्दा बढी समय मेलमिलापकर्ताका रूपमा अनुभव हासिल गरेका छन्। समाजमा विवाद हुनु अस्वाभाविक होइन, तर विवादलाई कसरी समाधान गरिन्छ भन्ने कुरा महत्वपूर्ण हुन्छ। दुवै पक्षलाई सुन्ने, निष्पक्ष रहने, संवेदनशीलतालाई बुझ्ने, संवादमार्फत सहमति खोज्ने र शान्तिपूर्ण समाधानतर्फ लैजाने काममा लामो समय संलग्न रहँदा उनको व्यक्तित्वमा धैर्य, संयम, संवाद र सामाजिक सहकार्यको अर्को महत्वपूर्ण आयाम थपिएको छ। त्यसैगरी उनले मानव बेचबिखन तथा ओसारपसार नियन्त्रणसम्बन्धी तालिमसमेत प्राप्त गरेका छन्। मानव बेचबिखन समाजको गम्भीर समस्या भएकाले यससम्बन्धी तालिमले उनलाई मानव अधिकार, सामाजिक सुरक्षा र समुदायमा सचेतना फैलाउने विषयमा थप ज्ञान दिएको छ। उनले बृहत्तर यौनिकता शिक्षा तालिम पनि प्राप्त गरेका छन्। आजको शिक्षा पाठ्यपुस्तकको ज्ञानमा मात्र सीमित नभई विद्यार्थीको उमेरअनुसार स्वास्थ्य, सुरक्षा, अधिकार, सम्बन्ध, जिम्मेवारी र आत्मसम्मानसम्बन्धी सही जानकारीमा आधारित हुनुपर्ने भएकाले यस्तो संवेदनशील क्षेत्रमा शिक्षक स्वयं प्रशिक्षित हुनु सुरक्षित र जिम्मेवार शैक्षिक वातावरण निर्माणका लागि महत्वपूर्ण पक्ष हो।

समयसँगै शिक्षा प्रविधिसँग जोडिँदै गएको अवस्थामा साउदले कम्प्युटर तालिम प्राप्त गर्नुका साथै नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणबाट आईसीटि टीओटी तालिमसमेत हासिल गरेका छन्। यसले उनी परम्परागत शिक्षणमा मात्र सीमित नभई आधुनिक सूचना तथा सञ्चार प्रविधिसँग आफूलाई जोड्दै आएका शिक्षक हुन् भन्ने देखाउँछ। विद्यालयमा कम्प्युटर शिक्षकका रूपमा जिम्मेवारी निर्वाह गर्नु र आईसीटि सम्बन्धी तालिम लिनुले डिजिटल शिक्षाप्रतिको उनको रुचि तथा क्षमता पनि स्पष्ट हुन्छ। उनको शैक्षिक र सामाजिक यात्रामा श्री नवज्योति आधारभूत विद्यालयको विद्यालय व्यवस्थापन समिति अध्यक्षका रूपमा एक कार्यकाल जिम्मेवारी निर्वाह गरेको अनुभवसमेत महत्वपूर्ण छ। यस भूमिकाले उनलाई शिक्षकको नियमित जिम्मेवारीभन्दा बाहिर विद्यालय व्यवस्थापन, नेतृत्व, समुदायसँगको समन्वय तथा संस्थागत निर्णय प्रक्रियाको अनुभव प्रदान गरेको छ। यसरी हेर्दा साउदको अनुभव कक्षाकोठाबाट विद्यालय व्यवस्थापनसम्म, खेलमैदानबाट सामाजिक सेवासम्म र शिक्षणबाट मानवीय सेवासम्म फैलिएको देखिन्छ। उनको जीवनलाई नजिकबाट हेर्दा सबै भूमिकालाई जोड्ने एउटा साझा धागो देखिन्छ- सेवा। शिक्षकका रूपमा उनले विद्यार्थीको भविष्य निर्माणमा योगदान दिएका छन्। बाल अधिकार संरक्षणको जिम्मेवारीमा रहेर बालबालिकाका सवालसँग जोडिएका छन्। रेडक्रससँग आबद्ध भएर मानवीय सेवामा सक्रिय भएका छन्। विपद् व्यवस्थापनको तालिम लिएर संकटका समयमा समुदायलाई सहयोग गर्न सक्ने क्षमता विकास गरेका छन्। मेलमिलापकर्ताका रूपमा विवाद समाधानमा योगदान दिएका छन्। खेलकुदमार्फत विद्यार्थीको प्रतिभा, अनुशासन र नेतृत्व विकासमा भूमिका खेलेका छन्।

आईसीटि तालिममार्फत आफूलाई प्रविधिमैत्री बनाएका छन्। मानव बेचबिखन नियन्त्रण तथा सीएसई सम्बन्धी तालिममार्फत सामाजिक र विद्यार्थी सुरक्षाका संवेदनशील विषयमा आफ्नो ज्ञान विस्तार गरेका छन्। यी सबै भूमिका फरक-फरक देखिए पनि यसको केन्द्रमा मानिस र समाज नै छन्। यही कारण उनको जीवनले एउटा महत्वपूर्ण सन्देश दिन्छ- पेशा र सेवा एकअर्काका विरोधी होइनन्। आफ्नो पेशालाई इमानदारीपूर्वक निर्वाह गर्दै त्यसलाई सामाजिक सेवासँग जोड्न सकिन्छ। शिक्षक हुनु रोजगारी हो, तर विद्यार्थीको भविष्यप्रति चिन्तित हुनु सेवाभाव हो। खेलकुद सिकाउनु जिम्मेवारी हो, तर विद्यार्थीको प्रतिभा पहिचान गरेर अघि बढाउनु समर्पण हो। रेडक्रसमा आबद्ध हुनु सदस्यता हो, तर वर्षौंसम्म सामाजिक सेवामा समय दिनु प्रतिबद्धता हो। मेलमिलापकर्ता बन्नु तालिमको परिणाम हो, तर विवादित पक्षलाई शान्तिपूर्ण समाधानतर्फ लैजानु मानवीय जिम्मेवारी हो। साउदको जीवनमा यी सबै पक्ष एकसाथ भेटिन्छन्। उनको यात्राले नयाँ पुस्तालाई पनि धेरै कुरा सिकाउँछ। सानो अवसरलाई कहिल्यै सानो ठान्नु हुँदैन भन्ने कुरा उनको स्वयंसेवकदेखि स्थायी शिक्षकसम्मको यात्राले देखाउँछ।

निरन्तरता नै सफलताको महत्वपूर्ण आधार हो भन्ने कुरा अस्थायी सेवाबाट स्थायी सेवासम्म पुग्न उनले गरेको संघर्षले प्रमाणित गर्छ। पेशा र सामाजिक जिम्मेवारीलाई सँगसँगै अघि बढाउन सकिन्छ भन्ने कुरा शिक्षणसँगै बाल अधिकार, रेडक्रस, खेलकुद, मेलमिलाप र विपद् व्यवस्थापनमा उनको सक्रियताले देखाउँछ। नयाँ कुरा सिकिरहनु आवश्यक हुन्छ भन्ने कुरा आईसीटि, सीएसई, खेलकुद प्रशिक्षक, विपद् व्यवस्थापन, मानव बेचबिखन नियन्त्रण तथा मेलमिलाप लगायतका तालिमले प्रमाणित गर्छ। पदभन्दा सेवा ठूलो हुन्छ भन्ने उनको जीवनको अर्को महत्वपूर्ण सन्देश हो। जीवनको वास्तविक सम्पत्ति केवल आर्थिक उपलब्धि होइन। आफूले सिकेको ज्ञान, प्राप्त गरेको अनुभव, समाजलाई दिएको समय, विद्यार्थीमा रोपेको सपना, संकटमा दिएको सहयोग र मानिसको मनमा बनाएको विश्वास पनि जीवनको ठूलो सम्पत्ति हो। त्यस अर्थमा खडक बहादुर साउदले दुई दशकभन्दा बढी समय लगाएर आर्जन गरेको अनुभव नै उनको सबैभन्दा ठूलो सम्पत्ति हो। उनको अनुभवलाई मुख्यतः तीन प्रमुख धारामा बुझ्न सकिन्छ-शिक्षा, खेलकुद र सामाजिक सेवा। शिक्षामा दुई दशकभन्दा बढीको अनुभव, खेलकुदमा करिब दुई दशकको निर्णायक तथा व्यवस्थापन अनुभव र सामाजिक क्षेत्रमा बाल अधिकार, रेडक्रस, विपद् व्यवस्थापन, मेलमिलाप तथा सामाजिक सचेतनासम्बन्धी अनुभव।

यी सबैको संगमले उनको व्यक्तित्वलाई विशिष्ट बनाएको छ। कुनै विद्यार्थीले वर्षौंपछि आफ्नो शिक्षकलाई सम्झेर “उहाँले मलाई सही बाटो देखाउनुभयो” भन्न सक्यो भने त्यो शिक्षकको सबैभन्दा ठूलो सफलता हो। कुनै विद्यार्थी खेलकुदमा अघि बढ्यो, कसैले शिक्षा पूरा गर्यो, कसैले अनुशासन सिक्यो, कसैले कठिन परिस्थितिमा संघर्ष गर्ने प्रेरणा पायो भने त्यसमा शिक्षकको योगदान रहन्छ। साउदको दुई दशकभन्दा लामो शिक्षण यात्रालाई पनि यही मानवीय दृष्टिकोणबाट बुझ्न सकिन्छ। उनले पढाएका पाठ विद्यार्थीले समयसँगै बिर्सन सक्छन्, तर उनले सिकाएको अनुशासन, मेहनत, मानवता, खेलकुदको भावना र सामाजिक जिम्मेवारीको पाठ जीवनभर सम्झन सक्छन्। श्री वीणा माध्यमिक विद्यालयबाट प्राप्त प्रशंसा-पत्र र श्री पञ्चाधीन माध्यमिक विद्यालयबाट प्राप्त कदर-पत्र उनका सेवाका महत्वपूर्ण दस्तावेज हुन्। पहिलो विद्यालयले उनको शैक्षिक योगदान र विद्यालयको प्रगतिमा पुर्याएको भूमिकाको कदर गरेको थियो भने दोस्रो विद्यालयले २०८२/०२/२१ देखि २०८३/०४/२७ सम्मको अविच्छिन्न सेवामा उनले शैक्षिक तथा भौतिक उन्नयनमा पुर्याएको योगदानको सम्मान गरेको छ। त्यस्तै राष्ट्रिय खेलकुद संस्थानबाट खेल विज्ञानसम्बन्धी प्रशिक्षणमा B+ ग्रेड प्राप्त गर्नु उनको खेलकुद क्षेत्रमा निरन्तर सिकाइ र क्षमता विकासको पछिल्लो उदाहरण हो। आज स्थानीय तह र राज्यले शिक्षा सुधारका विभिन्न कार्यक्रम सञ्चालन गरिरहेका छन्।

शिक्षा सुधार भवन, पाठ्यपुस्तक र भौतिक संरचनाबाट मात्र सम्भव हुँदैन। अनुभवी शिक्षकको ज्ञान, सीप र क्षमता सही ठाउँमा उपयोग गर्नु पनि उत्तिकै आवश्यक हुन्छ। खडक बहादुर साउदसँग दुई दशकभन्दा बढीको शिक्षण अनुभव, करिब दुई दशकको खेलकुद अनुभव, राष्ट्रपति रनिङ सिल्डका पालिका, जिल्ला तथा प्रदेशस्तरीय निर्णायकको अनुभव, राष्ट्रिय एथलेटिक्स प्रतियोगिताको व्यवस्थापन अनुभव, एथलेटिक्स संघमा कार्यसमिति सदस्यको अनुभव, बाल अधिकार संरक्षणको अनुभव, नेपाल रेडक्रसमा चार कार्यकालको अनुभव,  १० वर्षभन्दा बढीको मेलमिलाप अनुभव, मानव बेचबिखन नियन्त्रणसम्बन्धी तालिम, खेलकुद प्रशिक्षक तथा विद्यालय व्यवस्थापनको अनुभव रहेको छ। यति धेरै अनुभव बोकेको शिक्षकको क्षमतालाई राज्य तथा स्थानीय तहले पहिचान गरी माध्यमिक विद्यालय, खेलकुद, अतिरिक्त क्रियाकलाप, बाल अधिकार, विद्यार्थी नेतृत्व, सामाजिक सचेतना, विपद् व्यवस्थापन तथा जीवनोपयोगी शिक्षाका क्षेत्रमा व्यापक रूपमा उपयोग गर्न सके त्यसको प्रत्यक्ष लाभ विद्यार्थी र समुदायले लिन सक्छन्।

किनकि अनुभवी शिक्षक केवल एउटा विद्यालयको सम्पत्ति होइनन्, उनी समाजकै सम्पत्ति हुन्। अब डडेलधुराको श्री सरस्वती प्राथमिक विद्यालय, कापडी गाउँमा नयाँ जिम्मेवारीसँगै साउदको यात्राको अर्को अध्याय सुरु भएको छ। नयाँ विद्यालय, नयाँ विद्यार्थी र नयाँ परिवेशमा उनले आफ्नो लामो अनुभव, ज्ञान र सीपलाई अझ प्रभावकारी रूपमा प्रयोग गर्ने अवसर पाउनेछन्। उनको खेलकुद अनुभवबाट विद्यार्थीका प्रतिभा पहिचान हुन सक्छन्, ज्ञानबाट डिजिटल शिक्षा बलियो बन्न सक्छ, तालिमबाट विद्यार्थीको सुरक्षित र जिम्मेवार विकासमा योगदान पुग्न सक्छ, बाल अधिकारसम्बन्धी अनुभवबाट बालमैत्री विद्यालय निर्माणमा सहयोग पुग्न सक्छ, मेलमिलापको अनुभवबाट संवाद र सहकार्यको संस्कार विकास हुन सक्छ, विपद् व्यवस्थापनसम्बन्धी ज्ञानबाट समुदाय थप सुरक्षित बन्न सक्छ र रेडक्रससँगको अनुभवबाट मानवीय सेवाको भावना अझ फैलिन सक्छ। वि.सं. २०५९ सालमा स्वयंसेवकका रूपमा सुरु भएको यात्रा २०६५ सालमा अस्थायी शिक्षक, २०७५ सालमा स्थायी शिक्षक हुँदै विभिन्न विद्यालय र जिम्मेवारीमा अघि बढ्यो।

श्री वीणा माध्यमिक विद्यालयमा अनेकौँ जिम्मेवारी निर्वाह गरे। श्री पञ्चाधीन माध्यमिक विद्यालयमा खेल तथा कम्प्युटर शिक्षकका रूपमा सेवा गरे। श्री नवज्योति आधारभूत विद्यालयमा विद्यालय व्यवस्थापन समिति अध्यक्ष बने। बाल अधिकार संरक्षणमा नेतृत्व गरे। नेपाल रेडक्रसमा चार कार्यकाल सेवा गरे। विपद् व्यवस्थापनमा तालिम लिए। कञ्चनपुर जिल्ला अदालतमा सूचीकृत मेलमिलापकर्ताका रूपमा दशकभन्दा बढी अनुभव हासिल गरे। खेलकुद क्षेत्रमा करिब दुई दशक निर्णायक तथा व्यवस्थापकको भूमिका निर्वाह गरे। एथलेटिक्स संघमा जिम्मेवारी लिए। मानव बेचबिखन नियन्त्रण खेलकुद प्रशिक्षक तथा अन्य विभिन्न तालिम हासिल गरे। राष्ट्रिय खेलकुद संस्थानको खेल विज्ञानसम्बन्धी प्रशिक्षणमा B+ ग्रेड हासिल गरे। र आज पनि नयाँ जिम्मेवारीका साथ आफ्नो सेवायात्रालाई निरन्तर अघि बढाइरहेका छन्। यी सबै तथ्यलाई जोडेर हेर्दा उनको जीवनको मूल परिचय एउटै देखिन्छ-सेवा। पद आए, गए। विद्यालय फेरिए। जिम्मेवारी फेरिए। समय बदलियो। तर सेवाभाव बदलिएन। त्यसैले खडक बहादुर साउदको जीवन केवल एउटा व्यक्तिको जीवनी होइन; यो निरन्तरता, संघर्ष, ज्ञान, सीप, सामाजिक उत्तरदायित्व, खेलकुद, मानवीयता र सेवाभावको जीवन्त उदाहरण हो।

उनको अनुभव राज्यले पहिचान गरोस्, उनको ज्ञान नयाँ पुस्ताले पाओस्, उनको खेलकुद अनुभवले विद्यार्थीका प्रतिभा उजागर गर्न सहयोग पुगोस्, उनको सामाजिक सेवाको संस्कार समुदायमा फैलियोस् र उनले आर्जन गरेको दुई दशकभन्दा बढीको शिक्षण अनुभव अझ प्रभावकारी रूपमा उपयोग गर्ने अवसर प्राप्त होस् भन्ने अपेक्षा स्वाभाविक छ। किनकि समयले पद परिवर्तन गर्न सक्छ, सरुवाले कर्मस्थल परिवर्तन गर्न सक्छ, जिम्मेवारीको कार्यकाल समाप्त हुन सक्छ; तर वर्षौंको अनुभव, विद्यार्थीको सम्झना, समाजमा पुर्याएको योगदान र सेवाबाट बनेको विश्वास कहिल्यै समाप्त हुँदैन। स्वयंसेवकबाट शिक्षक बने, शिक्षकबाट सामाजिक सेवक बने, खेलकुदमा मार्गदर्शक बने, मेलमिलापकर्ताका रूपमा समाज जोड्ने काम गरे, विपद् व्यवस्थापनमा स्वयंसेवी भावनालाई अघि बढाए र निरन्तर सिक्दै समाजलाई केही दिने यात्रामा अघि बढिरहे-यही हो खडक बहादुर साउदको प्रेरणादायी जीवनयात्रा। समर्पणले यात्रालाई अर्थ दिन्छ, निरन्तरताले पहिचान बनाउँछ, अनुभवले व्यक्तित्व निर्माण गर्छ, ज्ञानले पुस्ता बदल्छ, खेलकुदले अनुशासन सिकाउँछ, सेवाले समाज जोड्छ र मानवताले जीवनलाई महान् बनाउँछ। खडक बहादुर साउदको जीवनयात्रा यिनै सबै भावनाको सुन्दर संगम हो।


Loading Viewer...

ताजा समाचार

spot_img